TỰ HÀO NGÔI TRƯỜNG MANG TÊN
TRẠNG NGUYÊN NGUYỄN QUỐC TRINH
Nơi làng quê tên Trạng
Nguyễn Quốc Trinh là người làng Nguyệt Áng, xã Đại Áng, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam (nay là xã Đại Áng, huyện Thanh Trì, Hà Nội).
Xã Đại Áng là một xã nằm ở phía Nam huyện Thanh Trì, Hà Nội. Từ bao đời nay, nơi đây là một vùng quê nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học.Xã Đại Áng gồm có ba làng: làng Nguyệt Áng, làng Vĩnh Trung, làng Vĩnh Thịnh. Trong đó, làng Nguyệt Áng (làng Nguyệt) là một làng cổ, có từ thời Hùng Vương dựng nước. Làng thờ Công Ba đại vương, theo thần phả là người em thứ 3 của vua Hùng vương thứ nhất, có công giúp dân mở mang làng xóm.
(Cổng làng Nguyệt Áng)
Dưới thời phong kiến, Nguyệt Áng nổi danh là làng khoa bảng,là nơi nuôi dưỡng biết bao anh tài học rộng tài cao đem hết tài năng của mình ra phụng sự đất nước. Trải qua bao thăng trầm, biến cố lịch sử, mảnh đất địa linh nhân kiệt ấy vẫn để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng mỗi người dân đất Việt. Trong những người đỗ đạt của làng Nguyệt, tiêu biểu nhất là Trạng nguyên Nguyễn Quốc Trinh (1625-1674). Ông đỗ trạng nguyên khoa Kỷ Hợi, niên hiệu Vĩnh Thọ thứ 2 (1659) đời vua Lê Thần Tông.
(Văn bia ghi lại những người (Văn chỉ làng khoa bảng Nguyệt Áng)
đỗ đại khoa của làng Nguyệt Áng)
Trạng nguyên biết chữ muộn nhất
Nguyễn Quốc Trinh sinh ra trong một gia đình nghèo khó. Ông mồ côi từ tấm bé, không được đi học, phải cùng em trai sang ở nhà anh rể. Đến năm 17 tuổi, Nguyễn Quốc Trinh vẫn không biết chữ. Ông phẫn chí cùng em là Nguyễn Đình Trụ đi tìm thầy. Hai anh em cùng đến thầy đồ ở làng bên để học. Chị gái thấy anh em Nguyễn Quốc Trinh có chí học hành thì cố gắng tần tảo để có tiền nuôi em ăn học.
Là người sáng dạ nên Nguyễn Quốc Trinh học rất nhanh, văn chương dần dần cũng rất sáng.Nguyễn Quốc Trinh là người ham học, nhưng cũng ham chơi. Một lần người chị vào nhà thầy đồ thăm em nhưng không thấy Quốc Trinh đâu, đi tìm thì thấy em đang thả diều chơi ngoài đồng. Chị liền lôi em vào trình thầy.Thầy đồ nghiêm nghị nói: “Tội anh đáng đòn. Nhân tiện có chị anh sang đây, ta cũng muốn để gia đình biết được sức học của anh. Nay thầy ra một vế đối, nếu đối được thì tha, đối không được ta sẽ đuổi về luôn.”
Rồi thầy đọc câu đối: “Mê chơi chẳng học, quên lời chị”. Nguyễn Quốc Trinh liền đối ngay: “Thi đỗ cao khoa, nức tiếng thầy”.
Câu đối khiến cả thầy lẫn chị gái đều vui vẻ, mừng rỡ.
Từ chối gian lận, khoa thi sau đỗ Trạng nguyên
Đến khoa thi năm 1656 thời vua Lê Thần Tông, Nguyễn Quốc Trinh cùng em trai đến kinh thành dự thi.Năm ấy, khi đang làm bài thì Trinh gặp chỗ bí, nghĩ mãi không ra. Em trai ông ở lều bên cạnh có ý cho ông chép. Nhưng Quốc Trinh đã lấy lý do rằng xưa nay chưa có ai xin chữ mà đỗ Trạng nguyên bao giờ để thẳng thắn từ chối đề nghị của em trai.
Khoa thi năm ấy lấy 6 người đỗ tiến sĩ, trong đó Nguyễn Đình Trụ đỗ đầu nhận học vị Đình nguyên đồng tiến sĩ. Nguyễn Quốc Trinh chúc mừng em sau đó ông về quê tiếp tục dùi mài kinh sử chờ khoa thi tới.Ba năm sau, đến khoa thi năm Kỷ Hợi (1659), Nguyễn Quốc Trinh lại tham gia, và lần này ông đỗ Trạng nguyên. Do làng Nguyệt Áng quê ông có tên nôm là Nguyệt nên dân gian gọi ông là Trạng Nguyệt.
Trạng nguyên thẳng thắn khiến triều đình kính phục
Nguyễn Quốc Trinh làm quan đến chức Tả thị lang bộ Lại, rồi được thăng làm Bồi tụng (chỉ sau Tể tướng). Ông là người được chúa Trịnh Tạc tin tưởng, nhưng cũng là người dám nói những điều phải trải của Chúa trước triều.
Lúc này quyền lực Đàng Ngoài nằm trong tay chúa Trịnh, vua Lê chỉ là hư vị. Chúa Trịnh Tạc muốn biết lòng người có phục hay không nên sai người làm một đài ở Thăng Long đặt tên là đài Thu Thiên. Dân gian kể lại rằng khi đài đang được xây, Chúa cùng các quan đại thần cùng đến xem. Nhìn quy mô bề thế của Đài, chúa quay lại hỏi các đại thần xem ý thấy thế nào.Nào ngờ Quốc Trinh nói nrằng: “Khải chúa thượng, việc xây đài dựng cột, làm thế nào chẳng được, nhưng như thế này khiến lòng thiên hạ không vui đâu”. Chúa giận tái mặt hỏi lại: “Thiên hạ trăm nghìn người, mỗi người một ý, một mình ông làm sao biết được trăm nghìn bụng?”. Nguyễn Quốc Trinh bình thản đáp: “Thiên hạ là tôi đây, lòng tôi không vui thì biết lòng thiên hạ”.Chúa không nói gì, liền về cung. Tối hôm đó trời nổi mưa gió dữ dội, sét đánh gãy mấy cột đài. Chúa cho rằng đó là điềm gở, không cho dựng tiếp nữa.
Vị sứ thần nhanh trí
Năm Đinh Mùi (1667), Nguyễn Quốc Trinh được cử làm chánh sứ dẫn đầu đoàn sứ bộ sang nhà Thanh. Khi Quốc Trinh tới nơi thì sứ thần của Cao Ly cũng đến. Hoàng đế Khang Hy muốn thử tài liền sai mang thẻ tre đến rồi nói sứ thần 2 nước viết tên 100 danh thần trong lịch sử Trung Hoa.Trong khi sứ thần Cao Ly chăm chú mài mực viết thì Nguyễn Quốc Trinh vẫn bình thản chẳng động tay chân. Nhiều người có ý hối thúc thì ông chỉ cười bảo rằng “không có gì phải vội cả, tôi chỉ viết một loáng là xong ngay”.
Khi thời gian sắp hết, Nguyễn Quốc Trinh mới viết 2 câu lên thẻ tre rồi đem nộp lên. Các quan đều kinh ngạc không hiểu ông làm gì. Hoàng đế xem thẻ tre của Nguyễn Quốc Trinh thì thấy ghi như sau:
Khổng môn thất thập nhị hiền,
Vân Đài nhị thập bát tướng.
Nghĩa là:
Cửa Khổng có bảy mươi hai người hiền,
Vân Đài ghi tên hai mươi tám tướng giỏi.
Theo điển tích thì học trò nổi tiếng tài giỏi của Khổng Tử có 72 người. “Vân Đài” là Đài được xây dựng thời Hán Vũ Đế, có khắc tên 28 danh tướng triều Hán. Tổng cộng là đủ 100 danh thần. Vua Khang Hy tấm tắc khen ngợi sứ thần Đại Việt và nói rằng: “Sứ thần nước Nam rất xứng đáng là Lưỡng quốc danh thần”.
Nhờ vậy, Nguyễn Quốc Trinh đã đàm phán thành công với nhà Thanh cho gộp hai kỳ tiến cống (3 năm một kỳ) làm một, giảm được phần lớn sự tốn kém cho triều đình và nỗi vất vả cho các đoàn sứ bộ. Về sau, ông làm quan đến Bồi tụng (Phó Tể tướng), là người tin cẩn của chúa Trịnh Tạc..
Chết vì nạn kiêu binh
Cuối thời Lê - Trịnh, quân lính người gốc Thanh Nghệ (Thanh Hóa, Nghệ An), phần lớn là quê ở ba phủ Hà Trung, Thiệu Hóa và Tĩnh Gia (nên còn gọi là lính tam phủ) được coi là thân binh hay ưu binh, nhất binh; “được vua chúa tin dùng làm quân túc vệ bởi họ đã đóng góp nhiều công lao trong chiến đấu. Chính vì có công lớn, lại được vua chúa nuông chiều, nên họ sinh ra thói kiêu căng, xem thường luật vua phép nước. Cho nên dân chúng thời bấy giờ gọi họ là kiêu binh” (Việt sử tân biên).
Là người nổi tiếng khảng khái, cương trực, Nguyễn Quốc Trinh bàn mưu cùng một số đại thần tìm cách kìm hãm kiêu binh nhưng bị chúng biết được. Chúng đã ra tay giết hại Nguyễn Quốc Trinh. Sách Việt Nam sử lược cho biết: “Năm Giáp Dần (1674) đời Trịnh Tạc, lính tam phủ tức là lính Thanh, lính Nghệ đã giết quan Tham Tụng Nguyễn Quốc Trinh và phá nhà Phạm Công Trứ. Năm Tân Dậu (1741) quân ưu binh lại phá nhà và chực giết quan Tham Tụng Nguyễn Quý Cảnh”.
Sau khi Nguyễn Quốc Trinh bị hại, triều đình thương tiếc cho lập đền thờ, phong ông làm Thượng đẳng phúc thần, lại truy tặng chức Binh bộ thượng thư, tước Từ quận công, đặt tên thụy là Cương Trung.
Tự hào ngôi trường mang tên Trạng nguyên Nguyễn Quốc Trinh.
Trường THPT Nguyễn Quốc Trinh được thành lập vào năm 2019. Ngôi trường vinh dự và tự hào mang tên Trạng nguyên Nguyễn Quốc Trinh. Nằm ở trung tâm xã Đại Áng của huyện Thanh Trì, tọa lạc trên mảnh đất rộng hơn 32.000 mét vuông, trường THPT Nguyễn Quốc Trinh có cơ sở vật chất khá khang trang, sạch đẹp. Nhà trường được thiết kế với ba dãy nhà chính hình chữ U bao gồm khu hiệu bộ và hai dãy phòng học ba tầng với 20 phòng học và các phòng chức năng. Các phòng học đều được trang bị đầy đủ bàn ghế, bảng, loa mic, đèn điện, quạt trần, quạt treo tường, hệ thống rèm che chắn nắng, máy chiếu hiện đại, đồng bộ đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh.
(Không gian nhà trường)
Ngoài hệ thống phòng học khang trang, hiện đại, các phòng học chức năng như phòng thực hành Tin học, phòng thí nghiệm, thực hành các bộ môn Lý, Hóa, Sinh… cũng được đầu tư, trang bị đầy đủ đáp ứng nhu cầu “học đi đôi với hành”. Trong đó, phòng thực hành Tin học được trang bị hệ thống máy tính hiện đại đảm bảo mỗi học sinh được sử dụng một máy tính trong các giờ học thực hành. Toàn bộ hệ thống máy tính đều được kết nối internet phục vụ nhu cầu học tập, tìm kiếm, tra cứu thông tin phát huy tính chủ động, tích cực sáng tạo cho học sinh.Thư viện nhà trường sạch sẽ, rộng rãi, sắp xếp khoa học; liên tục cập nhập các đầu sách mới, phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy của giáo viên và tra cứu, học tập của học sinh.
Là một ngôi trường trẻ, tuy mới được thành lập nhưng khuôn viên nhà trường khá rộng rãi, thoáng mát, sạch đẹp với nhiều cây xanh và bồn hoa cây cảnh tô thắm thêm vẻ đẹp bình dị, mộc mạc của một ngôi trường miền quê mang tên Trạng. Sắc xanh của những hàng câyxung quanh trường sau hai năm vươn mình, bén rễ hòa cùng sắc trắng tinh khôi của những bông hoa ban; sắc đỏ của những cánh hoa hồng tạo nên vẻ đẹp nên thơ, mộng mơ của một ngôi trường trẻ. Phía trước hành lang lớp học, dưới những tán cây ánh lên sắc xanh là những hàng ghế đá xinh xinh để sau những giờ học căng thẳng, mỗi cô cậu học trò Nguyễn Quốc Trinh lại ríu rít, râm ran ngồi trò chuyện tâm tình bên nhau, trao đổi với nhau những mẩu chuyện nhỏ to hay giảng giải cho nhau nghe những bài toán, những công thức khó hiểu để giúp nhau cùng nhau tiến bộ. Có lẽ chính những khoảnh khắc giản dị, đời thường ấy sẽ là những kí ức khó phai mờ với các em sau 3 năm gắn bó với mái trường THPT Nguyễn Quốc Trinh yêu dấu.
Phía sau khu hiệu bộ và các dãy nhà học là khu nhà thể chất rộng rãi, khang trang. Đây là nơi diễn ra các hoạt động giáo dục thể chất và các hoạt động tập thể khác nhằm rèn luyện thể chất, nâng cao sức khỏe, là sân chơi thú vị, bổ ích cho học sinh.
(Nhà Thể chất)
Bên cạnh đó, để tạo sân chơi cho học sinh sau những giờ học căng thẳng, nhà trường còn đầu tư sửa chữa sân bóng đá, sân cầu lông, sân bóng rổ, bóng chuyền... Hy vọng rằng, trong tương lai không xa, với sự ủng hộ, chung tay của Ban đại diện Cha mẹ học sinh và Ban Giám hiệu nhà trường, các em sẽ có một sân bóng đá lý tưởng để vui chơi, thỏa mãn niềm đam mê với trái bóng tròn lăn trên sân cỏ.
(Sân bóng đá trong tương lai)
Khổng Tử, người được tôn vinh là triết gia lỗi lạc nhất Á Đông, đã từng nói: “Biết mà học, không bằng thích mà học, thích mà học không bằng vui mà học”. Lời của Khổng Tử cho thấy việc gợi lên niềm yêu thích từ chính niềm vui và say mê của học sinh sẽ là yếu tố quyết định trong việc dạy học nói chung. Bởi vậy, bên cạnh công tác giảng dạy tri thức, Ban Giám hiệu nhà trường luôn quan tâm đến việc phát triển năng lực năng khiếu cho học sinh. Nhà trường đã và đang thành lập các câu lạc bộ Văn nghệ, Nhảy hiện đại, Nhiếp ảnh, Truyền thông, Bóng đá, Cầu lông, Bóng bàn… để các em thỏa sức sáng tạo, thỏa mãn niềm đam mê, sở thích của mình, để các em hóa thân thành những ông Bụt, bà Tiên, phiêu diêu trong từng bước nhảy, ngón đàn, trong lời ca, tiếng hát. Bởi vậy mà mỗi cô cậu học trò Nguyễn Quốc Trinh đều cảm thấy mái trường THPT Nguyễn Quốc Trinh thật sự là trường học hạnh phúc, là nơi gửi gắm tuổi thanh xuân trong những năm tháng học trò. Các em thấy mỗi ngày đến trường là một ngày vui, một ngày thú vị, từ đó các em ra sứccố gắng, nỗ lực, phấn đấu hơn nữa không chỉ nâng cao tri thức,miệt mài bên trang giấy học trò mà còn rèn luyện, tu dưỡng đạo đức vì ngày mai lập nghiệp, thực hiện ước mơ của mình trong tương lai.
(Ngoại khóa Văn học dân gian)
Ngoài cơ sở vật chất khang trang, hiện đại, đáp ứng nhu cầu dạy và học, để đảm bảo sức khỏe cho những học sinh có địa bàn xa trường, nhà trường còn có căng tin sạch sẽ, rộng rãi đáp ứng nhu cầu ăn sáng và ăn trưa cho CBCNV và học sinh. Các bác nhà bếp luôn chú trọng chất lượng các bữa ăn, đảm bảo an toàn thực phẩm, thay đổi các món ăn để phụ huynh an tâm khi có con em nghỉ trưa tại trường.
Bên cạnh đó, hiện nay, tuyến xe buýt số 12 có điểm đầu là Công viên Nghĩa Đô – Cầu Giấy và điểm cuối là xã Khánh Hà – Thường Tín đi qua cổng trường với tần suất 15 phút/chuyến thuận tiện cho việc đi lại của học sinh xa trường. Ngoài ra, để đảm bảo điều kiện tốt nhất cho các em xa trường, nhà trường còn có xe đưa đón học sinh. Chính sự quan tâm của các cấp lãnh đạo địa phương, sự trăn trở, lo lắng cho học sinh của Ban giám hiệu nhà trường đã tạo niềm tin tưởng để phụ huynh gửi gắm con em mình tại mái trường THPT Nguyễn Quốc Trinh.
Mặc dù cơ sở vật chất ban đầu còn nhiều thiếu thốn, khó khăn nhưng trong gần hai năm qua với sự chỉ đạo, lãnh đạo của Chi bộ Đảng, Ban Giám hiệu nhà trường, trường THPT Nguyễn Quốc Trinh đã dần đi vào hoàn thiện và ổn định, từng bước phấn đấu là trường đạt chuẩn quốc gia. Hành trình phía trước dẫu còn khó khăn, vất vả, gian nan nhưng vẫn luôn rộng mở, đón chờ. Mặc dù là ngôi trường có tuổi đời còn rất trẻ, song với đường lối chỉ đạo sáng suốt của Ban giám hiệu nhà trường, với lòng yêu nghề, sự nhiệt huyết, sáng tạo và năng động của tuổi trẻ, tập thể trường THPT Nguyễn Quốc Trinh đã và đang từng bước khẳng định được vị thế, thương hiệu của mình trong hệ thống các trường THPT công lập của Cụm Hoàng Mai - Thanh Trì nói riêng và các trường THPT của thành phố Hà Nội nói chung, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục của Thủ đô, xứng đáng với niềm mong mỏi và kỳ vọng của các cấp lãnh đạo, là địa chỉ đáng tin cậy để ươm mầm tri thức, là nơi chắp cánh ước mơ của các em học sinh thân yêu khóa đầu tiên và mãi mãi mai sau.
LV